ZMIANA GODZIN OTWARCIA BIBLIOTEKI W OKRESIE WAKACYJNYM

SŁOWNICZEK

A- B- C- Ć- D- E- F- G- H- I- J- K- L- Ł- M- N- O- Q- R- S- Ś- T- U- W- X- Y- Z- Ź- Ż

A
Abstrakt - zwięzłe streszczenie treści dokumentu.
Afiliacja - nazwa jednostki reprezentowanej przez autora publikacji.
Agenda - jeden z oddziałów biblioteki (np. wypożyczalnia).
Akcesja - wpisywanie do księgi inwentarzowej nowości.
Aneks - dodatek, załącznik uzupełniający tekst główny.
Antykwariat - sklep z antykami, np. dziełami sztuki, księgarnia specjalistyczna ze starymi publikacjami.
Artykuł - utwór naukowy, publicystyczny, literacki, będący samodzielną częścią większych całości (np. czasopisma, wydawnictwa zbiorowego); z reguły omawia problem, wyprowadza wnioski i uogólnienia, zmierzając do udowodnienia postawionej tezy lub uzasadnienia postulatów. Rodzaje artykułów: wstępny, redakcyjny, dyskusyjny, polemiczny, okolicznościowy, popularnonaukowy.


B
Baza cytowań
- zawiera informacje o publikacjach, w których zacytowano dane prace. Bazy dostępne w sieci PWSZ to m.in.: Scopus.
Baza danych - zbiór danych wraz z oprogramowaniem umożliwiającym ich wykorzystanie, przeszukiwanie z uwzględnieniem różnych kryteriów.
Biały kruk - książka (jak ptak o tym kolorze) rzadko spotykana.
Bibliofil - miłośnik książek, ich znawca, czasem ozdabia swoje książki własnym ekslibrisem.
Bibliografia - uporządkowany (np. alfabetycznie, chronologicznie) spis dokumentów dobranych według określonych kryteriów. Wyróżniamy bibliografię: adnotowaną, bieżącą, narodową, osobową, załącznikową.
Biblioteka - instytucja powołana do gromadzenia, opracowywania, przechowywania i udostępniania materiałów bibliotecznych. Rodzaje bibliotek: publiczne, szkolne, naukowe, pedagogiczne. Pierwsze biblioteki powstawały od III w. p.n.e. w Egipcie, Chinach, Babilonii, Grecji i Rzymie. W Polsce pierwsze biblioteki katedralne powstały w XI w.; pierwsza Biblioteka uniwersytecka - Biblioteka Jagielońska - została założona w XIV w.
Biblioteka cyfrowa - wirtualna biblioteka opierająca się na zasobach elektronicznych.
Biblioteka narodowa - biblioteka odpowiedzialna za gromadzenie, opracowywanie i trwałe przechowywanie pełnej produkcji wydawniczej państwa (kraju) oraz wydawnictw zagranicznych dotyczących państwa. Biblioteka narodowa w Polsce została powołana do życia w 1928 r.
Biblioteka publiczna - biblioteka ogólnodostępna, posiada zbiory o charakterze uniwersalnym.
Biuletyn - wydawnictwo o określonej lub nieokreślonej częstotliwości ukazywania się, służące do użytku wewnętrznego instytucji lub organizacji, często w postaci broszury.
Bookcrossing - idea nieodpłatnego przekazywania książek poprzez pozostawianie ich w miejscach wyznaczonych, na tzw. półkach bookcrossingowych (w naszej Bibliotece regał), po to, aby inni Czytelnicy mogli je przeczytać i przekazać dalej.
Broszura - książka niewielkiego formatu i objętości - do 64 stron; często nie oprawiona.

C
Copyright (by...) - ,,prawa autorskie zastrzeżone przez"; formuła umieszczona na odwrocie karty tytułowej wraz z nazwą właściciela prawa autorskiego i wskazaniem roku pierwszego wydania.
Cytata - dosłowne przytoczenie w tekście czyichś słów; cytat.
Czasopismo - wydawnictwo periodyczne; tygodnik, dwutygodnik, miesięcznik, kwartalnik, półrocznik, rocznik. Ze względu na treść dzielą się na: popularnonaukowe, naukowe, społeczno-polityczne, społeczno-kulturalne, literackie, techniczne, itp.
Czytelnia - odrębne pomieszczenie lub wydzielone miejsce w bibliotece przeznaczone do korzystania z księgozbioru podręcznego na miejscu.

D
Dezyderat - propozycje zakupu dzieł i czasopism naukowych.
Dokumenty biblioteczne (z łac. documentum) - jako utrwalony wyraz myśli ludzkiej - utrwalone na papierze lub innych materiałach (taśmy filmowe, magnetofonowe, płyty CD, fotografie, słowniki, encyklopedie, obrazy i rysunki, nuty itp); dokumenty graficzne, oglądowe i słuchowe; dokumenty piśmiennicze i nie piśmiennicze.
Dublet - drugi albo dalszy egzemplarz książki w zbiorach bibliotecznych.
Działalność informacyjna biblioteki - rodzaj usług, mających głównie formę informacji bibliograficznej, bibliotecznej, katalogowej lub rzeczowej.

E
Ekslibris - artystycznie skomponowany znak własnościowy książki z nazwiskiem i symbolicznym znakiem właściciela lub nazwą instytucji, odbity na kartce przyklejanej na wewnętrzną stronę okładki.
E-książka - książki w formie elektronicznej.
E-czasopismo - czasopismo w formie elektronicznej.
E-zasoby - zakładka zawiera wykaz baz elektronicznych pełnotekstowych i bibliograficznych dostępnych w Internecie.
Errata - wykaz błędów i pomyłek dostrzeżonych w trakcie druku, opublikowany w postaci osobnej kartki.

F
Fiszka - kartka do sporządzania notatek.

G
Gazeta - dziennik, wydawnictwo periodyczne ukazujące się co najmniej dwa razy w tygodniu, zawierające informacje o wydarzeniach aktualnych, interesujących szerokie kręgi czytelników.

H
Hasło - wyraz decydujący o zaszeregowaniu treści w słowniku, encyklopedii lub katalogu przedmiotowym.
Hasło przedmiotowe - hasło używane do zebrania literatury o podobnej treści.

I
ID czytelnika - numer identyfikujący użytkownika biblioteki.
Indeks - skorowidz, spis pomocniczy, wykaz terminów, rejestr, wykaz haseł, nazwisk występujących w tekście, umieszczony zazwyczaj na końcu książki w kolejności alfabetycznej.
ISBN - Międzynarodowy Znormalizowany Numer Książki: International Standard Book Number; dzięsięciocyfrowy symbol nadawany od 1971 r. wszystkim książkom ukazującym się na świecie.
ISSN - Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego: International Standard Serial Number; symbol nadawany każdemu wydawnictwu ciągłemu (czasopismu) - obowiązuje od 1975 r.

J
Jednostka biblioteczna - wolumen (egzemplarz książki), zwój map, płyta, dyskietka i tp.

K
Karta katalogowa - znormalizowany opis dokumentu sporządzony na kartach lub w komputerze; zawiera dane o autorze, tytuł dokumentu, opis bibliograficzny.
Karo - (Katalog Rozproszony Bibliotek Polskich) - umożliwia równoczesne przeszukiwanie zasobów bibliotecznych wielu polskich bibliotek.
Kartoteka biblioteczna - znormalizowany opis fragmentu dzieła zwartego lub artykułu z czasopisma; często zawiera informacje o treści. W naszej bibliotece kartoteki są elementem komputerowej bazy danych.
Katalog alfabetyczny - zbiór kart katalogowych ułożonych według nazwiska autora; w przypadku pracy zbiorowej wyróżnikiem jest tytuł dzieła.
Katalog biblioteczny - wykaz książek i innych dokumentów gromadzonych w bibliotece, uporządkowany w sposób ułatwiający ich wyszukiwanie (alfabetyczny, tytułowy, przedmiotowy).
Katalog kartkowy - zbiór kart katalogowych uporządkowanych alfabetycznie.
Katalog komputerowy - wykaz książek i innych dokumentów gromadzonych w bibliotece dostępny przez Internet.
Katalog przedmiotowy - rodzaj katalogu bibliotecznego; szereguje opisy katalogowe według treści dzieła w porządku alfabetycznym haseł, którymi są tematy wraz z określnikami.
Katalog tytułowy - zbiór kart katalogowych ułożonych alfabetycznie według tytułów dzieł.
Klasyfikacja dziesiętna - ogólnoświatowy system UKD służący do systematyzacji opisów dokumentów w bibliotecznych katalogach, kartotekach, bibliografiach; może być wykorzystywana do ustalenia sposobu rozmieszczenia zbiorów na półkach.
Komputerowe systemy biblioteczne - specjalistyczne programy informatyczne automatyzujące procesy biblioteczne.
Komputeryzacja bibliotek - działania polegające na zastosowaniu w bibliotekach różnorodnych technik komputerowych, które mogą służyć automatyzacji procesów bibliotecznych oraz tworzeniu własnych baz danych.
Książka - złożone i oprawione arkusze papieru, zadrukowane tekstem literackim, naukowym lub użytkowym; też: tekst wydrukowany na tych arkuszach.
Księgozbiór podręczny biblioteki - celowo dobrana i wydzielona w czytelni lub pracowni część zbiorów bibliotecznych składająca się głównie z wydawnictw informacyjnych, udostępniana na miejscu.
Kwerenda - użytkownika dotyczące informacji bibliotecznej. Wymaga poszukiwania w katalogach i kartotekach bibliotecznych, bibliografiach oraz innych źródłach informacji.

L
Lista czasopism punktowanych MNiSW - ujednolicony wykaz czasopism naukowych wraz z liczbą punktów za umieszczoną w nich publikację naukową opublikowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Lista filadelfijska (Master Journal List) - lista tytułów czasopism naukowych opracowywana i aktualizowana przez Thomson Reuters. Lista zawiera tytuły czasopism, które przeszły proces oceny i są indeksowane w bazach Web of Science (dawniej Web of Knowlegde).
Literatura naukowa - część piśmiennictwa specjalistycznego, przeznaczonego dla wąskiego kręgu odbiorców.
Literatura popularnonaukowa - jeden z rodzajów piśmiennictwa; upowszechnia zagadnienia naukowe w formie przystępnej dla szerszego kręgu odbiorców.

M
Magazyn - czasopismo, w którym istotnym elementem jest warstwa ilustracyjna. Artykuły w magazynie są krótkie i łatwe w odbiorze.
Metryka wydawcy - zbiór danych dotyczących produkcji wydawnictwa umieszczony w przypadku książki na odwrocie karty tytułowej lub na ostatniej stronie.
Motto - cytat umieszczony przed częścią główną utworu, związany z jego treścią lub ideą przewodnią.
Monitowanie czytelników - wysyłanie za pośrednictwem poczty elektronicznej bądź listownej przypomnienia o zbliżającym się terminie zwrotu książek lub o książkach przetrzymanych.

N
Nakład - liczba egzemplarzy jednego wydania opublikowanego utworu.
Nota wydawnicza - informacja o okolicznościach wydania utworu.
Norma - dokument przyjęty na zasadzie konsensusu i zatwierdzony przez upoważnioną jednostkę organizacyjną ustalający (do powszechnego i wielokrotnego stosowania) zasady, wytyczne lub charakterystyki odnoszące się do różnych rodzajów działalności lub ich wyników i zmierzający do uzyskania optymalnego stopnia uporządkowania w określonym zakresie. W Polsce normą krajową jest Polska Norma oznaczona symbolem PN.
Nukat - (Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny) katalog centralny polskich bibliotek naukowych i akademickich.

O
Obwoluta - dodatkowa okładka na wydawnictwo; wykonana z papieru, kartonu lub tworzywa, zazwyczaj barwnie ilustrowana. Służy do celów reklamowych, informacyjnych i ochronnych.
Odsyłacz - zapis pomocniczy stosowany w bibliografiach, indeksach, encyklopediach, słownikach, prowadzący do określonego terminu.
Okładka - zasadnicza część oprawy wydawnictwa; zabezpiecza przed zniszczeniem oraz pełni funkcję informacyjną i ozdobną.
Opis bibliograficzny - uporządkowany według określonych zasad zespół danych o dokumencie służących do jego identyfikacji.
Opis katalogowy - opis egzemplarza dokumentu znajdującego się w bibliotece sporządzony według określonych norm.
Open Access (OA, w otwartym dostępie/otwarta/otwartość) - bezpłatny, powszechny i wolny od większości ograniczeń licencyjnych i wynikających z prawa autorskiego dostęp do zasobów naukowych i edukacyjnych. Otwartość (open access) - jest ideą promującą otwarty, darmowy, swobodny dostęp do naukowych i edukacyjnych zasobów wiedzy.

P
Paginacja - numeracja stronic wydawnictwa lub rękopisu.
Pagina żywa - wiersz umieszczony nad kolumną druku; w encyklopedii lub słowniku wyznacza pierwsze i ostatnie hasło na stronie.
Praca zbiorowa - dzieło zbiorowe, wydawnictwo zwarte napisane przez więcej niż trzech autorów, objęte wspólnym tytułem.
Prasa - wszelkie publikacje periodyczne ukazujące się nie rzadziej niż raz do roku, a w szczególności gazety i czasopisma.
Prawo autorskie - przepisy prawne wydane z myślą o ochronie interesów twórców.
Prenumerata - zamówienie i zapłacenie z góry za czasopisma, gazety i inne wydawnictwa ciągłe.
Prolongata - przedłużenie terminu zwrotu książki.
Przypisy - objaśnienie lub uzupełnienie dodane przez autora lub wydawcę do tekstu dzieła, umieszczane u dołu stronicy, na końcu rozdziału lub dzieła.

R
Regulamin biblioteki - zbiór wewnętrznych przepisów regulujących sprawy organizacji i funkcjonowania biblioteki, w szczególności jej usług i zasad korzystania ze zbiorów.
Reprint - powtórne wydanie dzieła z możliwie wiernym zachowaniem cech oryginału; również dodruk na tańszym papierze, opublikowany przez innego wydawcę; artykuły, eseje, prace wznowione oddzielnie, będące częścią większej całości.
Rewers - formularz wypełniany przez czytelnika zamawiającego książkę.
Rezerwacja książki - dokonuje się jej w przypadku książek, które znajdują się na kontach innych czytelników; można je wypożyczyć dopiero po zwrocie książek przez czytelnika.
Rękopis - tekst napisany ręcznie; także tekst pierwotny autora.

S
Selekcja zbiorów bibliotecznych -
wybór, według ściśle określonych kryteriów, książek, czasopism i innych materiałów w celu wycofania ze zbiorów bibliotecznych.
Seria wydawnicza - wydawnictwo ciągłe, którego poszczególne tomy są dziełem różnych autorów i posiadają własny tytuł. Tomy ukazują się nieregularnie, a związane są tytułem serii, przeważnie ciągłą numeracją oraz ustaloną szatą graficzną.
Skontrum (inwentaryzacja, rewizja zbiorów) - kontrola zbiorów bibliotecznych w oparciu o księgi inwentarzowe, związana z ustaleniem faktycznego stanu zbiorów i ujawnieniem braków.
Słowo kluczowe (deskryptor) - słowo lub grupa słów, które razem z innymi opisują treść tekstu na potrzeby katalogów lub systemów wyszukiwania informacji.
Spis treści - wykaz części składowych wydawnictwa; może zawierać takie elementy, jak np. wstęp, rozdziały, podrozdziały, indeksy, przypisy, bibliografię załącznikową, ilustracje, tablice, mapy.
Status książki „dostępna" - oznacza, że książki z sygnaturą Wyp. można zamówić i wypożyczyć, a z książek oznaczonych sygnaturą Czyt. można skorzystać tylko na miejscu w Czytelni.
Sygnatura - znak cyfrowy lub literowo-cyfrowy umieszczony na książce, określający jej miejsce w zbiorach bibliotecznych.

T
Tekst główny - tekst podstawowy opublikowanego utworu; może być podzielony na działy, rozdziały, paragrafy i artykuły.

V
Vademecum - książka zawierająca podstawowe wiadomości z wybranej dziedziny.
Volumin - tom w znaczeniu bibliotecznym, czyli pojedynczy fizyczny egzemplarz książki w jednej oprawie; jeden wolumin może zawierać kilka roczników lub tomów czasopism albo kilka książek. Pojęcie to ma głównie znaczenie przy zamawianiu książek lub czasopism z magazynów bibliotecznych.

U
Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna (UKD) - międzynarodowy system klasyfikacji rzeczowej nauk i dokumentów bibliotecznych, wykorzystywany w katalogach systematycznych, zbudowanych na zasadzie podziału dziesiętnego.

W
Warsztat informacyjny biblioteki - zbiór dokumentów, urządzeń, napisów składających się na system informacyjno-wyszukiwawczy biblioteki.
Wolny dostęp - możliwość samodzielnego wybierania, przeglądania książek i czasopism na miejscu w czytelniach.
Wrzutnia (trezor) - służy do zwrotu wypożyczonych książek bez konieczności wizyty w Bibliotece.
Wstęp - tekst umieszczony z reguły na początku utworu; napisany przez autora, wydawcę, tłumacza lub inną osobę; zawiera informacje dotyczące powstawania utworu oraz jego problematyki.
Wydawca - osoba odpowiedzialna za merytoryczne przygotowanie publikacji.
Wydawnictwo - instytucja organizująca proces wydawniczy.
Wydawnictwo ciągłe - wydawnictwo o nieprzewidzianym z góry zakończeniu, ukazujące się w określonych odstępach czasu np. periodyki, wydawnictwa seryjne, zbiorowe lub tom stanowiące kontynuacje tematyki.
Wydawnictwa zwarte - publikacje wydane od razu jako całość np. książka.
Wypożyczalnia Międzybiblioteczna - jednostka organizacyjna biblioteki zajmująca się wypożyczaniem materiałów (książek, odbitek artykułów z czasopism) sprowadzanych na żądanie czytelnika z innych instytucji. Rozróżnia się wypożyczanie międzybiblioteczne krajowe i zagraniczne.

Z
Zamówienie komputerowe - zamówienie książki z Wypożyczalni za pomocą katalogu komputerowego OPAC WWW w naszej Bibliotece.
Zestawienie tematyczne - spis tematyczny, opracowanie zawierające bibliografię dokumentów na określony temat.